01 · Het probleem
Kennis zit in hoofden, niet in modellen.
Een datamodel is voor de meeste mensen een tekening met blokjes. De domeinexpert herkent er zijn werk niet in, de ontwikkelaar vult de gaten zelf in, en een AI-assistent raadt. Zo gaat kennis verloren op precies het moment dat je haar wilt delen.
Bolzano begint met een zin
«De verwerking Klantenservice heeft als rechtsgrond artikel 6, lid 1, sub b van de AVG.»
Blauw is wat het model herkent als begrip en als waarde; de vaste tekst ertussen wordt de zinsbouw van het feittype. De zin blijft leidend; het model is er de precieze vertaling van.
02 · Hoe het werkt
Van voorbeeld naar model, in drie stappen.
De werkwijze is FCO-IM, de Nederlandse methode voor feitgeoriënteerd modelleren, in de lijn van ORM en de FBM-standaard. Het model komt uit de voorbeelden, niet andersom.
Stap 1
Verwoorden
Je verzamelt concrete voorbeeldzinnen uit het werk, in de taal van de mensen die het doen. Geen abstracties, geen jargon van modelleurs.
Stap 2
Kwalificeren
Je wijst in de zin aan wat een begrip is en wat een waarde. Bolzano herkent terugkerende zinsbouw en bouwt daaruit feittypen, begrippen en hun samenhang.
Stap 3
Toetsen
Bolzano stelt vragen met echte voorbeelden: mogen deze twee feiten tegelijk waar zijn? Het antwoord wordt een regel, met het voorbeeld erbij als bewijs.
03 · Kennis overdragen
Eén model, twee lezers.
Een AI mag zinnen voorstellen; Bolzano toetst ze tegen de regels, en een mens stelt vast wat waar is.
Voor je collega
Een model dat je kunt lezen.
Een feitenmodel uit Bolzano is in de eerste plaats tekst. Elk feittype heeft een zin, elke regel een voorbeeld, elk begrip een definitie. Dat maakt het leesbaar voor een collega die nooit een diagram heeft gezien.
En het model leest zichzelf terug als zinnen, zodat de expert kan zeggen: ja, zo is het.
AI-context — dpia
Feittypen
«Gegevensverwerking heeft rechtsgrond»
Sjabloon 1
De verwerking Gegevensverwerking heeft als rechtsgrond Wet- en Regelgeving
Voorbeelden bij sjabloon 1
- De verwerking Klantenservice heeft als rechtsgrond Artikel 6, lid 1, sub b van de AVG.
Regels
- Elk exemplaar van Gegevensverwerking in Gegevensverwerking heeft rechtsgrond komt hooguit één keer voor.
Voor je AI-agent
Context met grenzen.
Een taalmodel leest geen ER-diagram, maar wel zinnen, definities en voorbeelden. Bolzano exporteert het hele model als één samenhangende verwoording, die je als context meegeeft.
04 · Voor wie
Voor iedereen die kennis moet overdragen zonder dat er iets verloren gaat.
Informatieanalisten en datamodelleurs
Die een model willen dat de business kan beoordelen, met regels die een voorbeeld dragen in plaats van een vinkje.
Architecten bij de overheid
Die begrippen en modellen publiceren volgens NL-SBB en MIM, met een traceerbare lijn van zin naar standaard.
Teams die met AI werken
Die merken dat een agent pas goed presteert als hij de begrippen van de organisatie kent, met hun regels en voorbeelden.
05 · Standaarden en uitwisseling
Niets zit vast.
SKOS · NL-SBB
Begrippen
Importeer een bestaand begrippenkader of publiceer je eigen kader, met status en herkomst.
MIM 1.2 · SHACL
Modellen
Het Metamodel voor Informatiemodellen van Geonovum, met SHACL-regels om de data te toetsen.
FBM
Uitwisseling met CaseTalk
Importeer bestaande projecten en exporteer zonder verlies.
.blz
Eigen export
Eén bestand met het hele project, inclusief diagrammen en revisies, voor archief of overdracht.
06 · Samenwerken, veilig
In de browser, met je organisatie.
Bolzano draait in de browser; er is niets te installeren. Je werkt in je eigen organisatie, met rollen en rechten, en nodigt collega's uit per e-mail. Inloggen gaat via de identiteit die je al hebt: Google, Microsoft of een eenmalige code per e-mail.
Elke wijziging is een revisie; niets gaat stil verloren.
07 · De naam
Bernard Bolzano
1781–1848 · Praag
Filosoof, wiskundige en priester in Praag. In zijn Wissenschaftslehre (1837) beschreef hij de Satz an sich: een zin die waar of onwaar is, los van wie hem denkt of uitspreekt.
Daar begint ook een feitenmodel: bij zinnen die waar zijn, wie ze ook opschrijft.
Bolzano Fact Modeller legt die zinnen vast, toetst ze met voorbeelden en houdt ze leesbaar, voor mensen en voor machines.
Aan de slag.
Bolzano is beschikbaar voor organisaties op uitnodiging. Wil je het met je team proberen, of eerst een demonstratie zien? Stuur een bericht naar info@bolzanofactmodeller.nl.
